Home Tags Belonen

Tag: belonen

Leerproces bij paarden: Positieve en negatieve bekrachtiging

0
Het leerproces bij paarden gaat via Positieve en Negatieve bekrachtiging.
Foto: Sanne Wiering

We trainen altijd met een doel. We geven hulpen en verwachten dat het paard uitvoert wat er gevraagd wordt. Maar soms kan het gebeuren dat het paard gedrag uitvoert wat we niet vragen. Het kan zijn dat het paard dan iets aanleert wat niet de bedoeling is. Hoe kan het paard het ongewenste gedrag zo snel aanleren en waarom zijn er soms maar twee herhalingen nodig om iets aan te leren?

Een benadering om het leren van paarden in kaart te brengen is die van operante conditioning. Dat is een wetenschappelijke term voor het leerproces. Wanneer het gedrag goed is, dan bekrachtigen we dat positief of negatief. Hierdoor zal het paard een volgende keer het gedrag herhalen. Zo simpel is het eigenlijk.

Paarden leren continue in het bijzijn van de mens, dat realiseren we ons niet altijd. De verschillende vormen van operante conditioning werken pas wanneer wij begrijpen hoe paarden leren. Daardoor kun je voorkomen dat je paard gedrag laat zien die je niet wil zien en gedrag vertoont die je wel wil zien. Om het proces te leren bestaan er vier elementen.

Bekrachtiging en bestraffing

De eerste indeling van de operante conditioneringselementen maakt onderscheid tussen bekrachtiging en bestraffing. Het belangrijkste is de intentie van de trainer, en niet zoals vaak wordt gedacht de ernst van de ondernomen actie. Dit is zeer belangrijk bij het trainen van de paarden met deze theorie.

Er zijn twee verschillende bedoelingen

  1. Versterking wordt gebruikt wanneer we het gedrag in de toekomst vaker willen zien.
  2. Straf wordt gebruikt wanneer we het gedrag minder willen zien in de toekomst.

Bij versterking moet je denken aan het belonen van je paard. Bijvoorbeeld met je stem, door het paard rust te geven of met een voerbeloning.

Als je het achterbeen van je paard optilt en hij schopt, kun je met je stem aangeven dat dit niet mag. Je kan hem ook een tik geven. Het lijkt misschien dat je stem minder heftig is dan het geven van een tik, maar in de werkelijkheid zijn beide vormen een straf. Je wil het gedrag, het schoppen in dit geval, minder waarschijnlijk maken voor de toekomst.

Positieve en negatieve bekrachtiging

Bekrachtiging en bestraffing worden onderverdeeld in positieve en negatieve vormen van bekrachtiging en bestraffing. Ze kunnen worden gezien als toevoeging (positieve bekrachtiging) en verwijdering (negatieve bekrachtiging).

Bij een positieve bekrachtiging voeg je iets toe om het ​​gedrag meer waarschijnlijk te maken in de toekomst. Dit doe je vanuit beloning. Na het uitvoeren van gewenst gedrag kan je jouw paard belonen door: een kriebel op de schoft, een aai over zijn hals, een rustpauze, een zacht woord of een voerbeloning.

Bij negatieve bekrachtiging neem je iets weg om het ​​gedrag meer waarschijnlijk te maken in de toekomst. Dat doe je vanuit de motivatie. Bij het rijden gebruiken we heel veel negatieve bekrachtiging. Denk bijvoorbeeld aan het geven van een beenhulp. Zodra je paard de gewenste reactie naar voren geeft, haal je de druk van je been weg.  

Deze negatieve versterking is hetzelfde als ‘drukontlasting’, dus zorg ervoor dat je de druk verminderd, of dat nu met je stem is of door een aanwijzing met een hulp. Dat is wat er bedoeld word met ‘negatief’. Door die druk niet op tijd weg te nemen kan een positieve vraag, bijvoorbeeld het geven van been, leiden tot gewenning en dus herhaling van het gedrag.

Positieve en negatieve bestraffing

Bij een Positieve bestraffing voeg je iets toe om het gedrag minder waarschijnlijk te maken in de toekomst. Veelvoorkomende voorbeelden zijn het verheffen van je stem naar het paard of het slaan met de zweep om het ongewenst gedrag, zoals bijten of trappen, te voorkomen.

Bij een negatieve straf neem je iets weg om het ​​gedrag minder waarschijnlijk te maken in de toekomst. Dit wordt niet vaak gebruikt bij het trainen van paarden. Maar hierbij wordt het zien van soortgenoten of het ontnemen van voedsel bedoeld.

Versterking of straf

Het is aan jou de keuze om als trainer van je paard te bepalen wat je gebruikt. Je kunt versterking gebruiken en dat gedrag aanmoedigen dat je wilt zien, of je kunt straf gebruiken en proberen te voorkomen dat je paard gedrag blijft vertonen dat je niet wilt.

Verkeerde timing

Paarden leren gemakkelijker van het bekrachtigen van goed gedrag dan het straffen van slecht gedrag. Bij het straffen is het belangrijk dat je een goede timing hebt. Het paard moet begrijpen waarom hij gestraft wordt. Wanneer je net te laat bent heeft het straffen niet het juiste effect omdat je paard niet weet waarom hij gestraft wordt.

Het gaat vaak fout op het moment dat de trainer van het paard straft op het verkeerde moment. Het paard heeft geen idee waarom het gestraft wordt en zal er niet van hebben geleerd. Het gedrag kan zich herhalen en wij noemen het paard dan ‘ondeugend’ , ‘respectloos’ of ‘eigenwijs’ terwijl wij het hem niet duidelijk hebben gezegd.

Onzeker en angstig

Straffen op het verkeerde moment kan je paard onzeker maken omdat hij niet begrijpt wat je bedoeld. De straf kan als verassing komen, de training wordt voor je paard onvoorspelbaar en je paard wordt heel angstig.

Tekst: Isa Vorkink voor Cap Magazine, overname zonder bronvermelding én toestemming via redactie@capmagazine.eu is niet toegestaan.

Bron: Horse and People

Inge Teblick: “Mijn paarden hebben mij de weg getoond”

0
Inge Teblick
Inge Teblick
Inge Teblick is trainer, instructeur, schrijfster, coach en denker. In het Panhof in Ossendrecht word ik door haar verwelkomd. Inge blijkt enorm gepassioneerd door paarden en heeft zich verdiept in hoe paarden leren (leertheorieën), ethologie (gedragsbiologie) en methodes om op een diervriendelijke en respectvolle manier met paarden om te gaan en hen iets te leren. Belonen vormt hierbij de basis, clickertraining de methode, inzicht in het paard het resultaat.

Clickertraining, kun je wat preciezer uitleggen wat je hiermee bedoelt?

Inge Teblick: “Clickertraining kun je niet in één, twee, drie samenvatten en al zeker niet toepassen. Om het begrijpelijk voor te stellen, laat ik geïnteresseerden altijd even denken aan een dolfinarium. Je ziet er dolfijnen en zeeleeuwen oefeningen uitvoeren op het fluitsignaal van hun trainer. Daarna gaan ze meteen langs om een visje of iets lekkers. Wat je daar ziet is clickertraining. Bij clickertrainen staat belonen centraal, maar ook hardop zeggen dat het goed is. Dat kan aan de hand van een ‘klik’, een fluitsignaal (denk aan de dolfijnen) of korte woordjes. Die korte signalen zijn cruciaal. Je kunt immers niet altijd onmiddellijk belonen. Als een dolfijn door een hoepel springt, dan kun je hem daar (in de lucht) niet meteen een visje geven. Nee, hij moet na het landen nog even tot bij de trainer zwemmen. Wanneer hij door de hoepel springt, kun je wel even kort fluiten. Dan weet de dolfijn dat het goed was en dat hij zijn beloning nadien mag komen halen. Met het signaal (een fluitje, een klik of een kort woordje) overbrug je eigenlijk de tijd tot het krijgen van een beloning. We noemen dat een ‘bridge’ of een overbruggingssignaal. Op die manier kun je alle dieren, én dus ook paarden, op een vriendelijke manier trainen.”

Kun je dat net zo concreet toepassen op paarden?

Inge Teblick: “Clickertrainen is voor paarden een heel natuurlijke manier van trainen. Het is immers een training die (meestal en voor een groot stuk) op voedsel gebaseerd is en laat dat nu net datgene zijn waar paarden zo’n 80% van de tijd mee bezig zijn: eten! Voedsel is voor paarden een enorm sterke motivator. Ze zijn best wel bereid om iets te doen, zolang er maar eten volgt. Het is bij clickertraining belangrijk dat je het paard leert dat ze eerst iets moeten doen (een oefening bijvoorbeeld), dan komt het signaal (de bridge) en daarna pas komt de beloning. De juiste timing van dit alles is voor de trainer een enorme uitdaging. Je moet precies op het goede moment, bij het gewenste gedrag, een signaal geven, want anders beloon je het verkeerde. Begrijp me trouwens niet verkeerd. Voedsel wordt meestal gebruikt als beloning, maar in principe kan het alles zijn wat een paard als beloning ervaart op dat moment. Een angstig paard dat niet wegloopt wanneer er vreemde mensen op hem afkomen, kan beloond worden doordat de vreemde mensen terug weggaan. Het verbazingwekkende bij deze trainingsmethode is dat er geen enkele vorm van druk of dwang is. Het paard is volledig vrij om te gaan en staan waar het wil, maar kiest er toch voor om de interactie met de mens op te zoeken en gevraagde oefeningen uit te voeren.”

Zonder druk trainen?

In het september-nummer van CAP Magazine staat een uitgebreid interview met Inge Teblick, een bijzondere paarden dame met veel passie kennis en paardengevoel, die haar paarden bij voorkeur zonder druk traint.  Wil je het hele interview lezen? Zorg dan dat je CAP 181-september in je bezit krijgt. Deze editie is te koop in de betere boekenwinkel of online via Paardenmagazines.

Isabel Hossey voor CAP Magazine

Foto: Ruben Karnas