Stalondeugden: beter voorkomen dan genezen

0
230
Stalondeugden: beter voorkomen dan genezen. twee paarden neuzen met elkaar
© DigiShots

Paarden die in de vrije natuur lopen, vullen hun dag met bewegen, grazen en sociaal contacten met soortgenoten. Wilde paarden moeten op zoek naar voedsel, dat hoeven paarden tegenwoordig niet meer. Tegenwoordig staan veel (sport-) paarden zelfs een groot deel van de dag binnen. Dit kan leiden tot minder sociale contacten, weinig beweging en daardoor verveling. Door verveling kunnen paarden stalondeugden of stalgebreken ontwikkelen.

Verslavend

Het paard kan aandacht gaan vragen wanneer het voertijd is, door bijvoorbeeld tegen de deur aan te schoppen. Paarden die uit hun box willen kunnen ongeduldig door de stal lopen of schrapen over de stalvloer. Dat zijn een paar voorbeelden van kleine ondeugden; verslavende gedragingen die een paard op stal of in de wei toont.

Sommige stalondeugden zijn zogenaamde stereotypieën: doelloos herhaald gedrag zonder dat deze een oorzaak hebben. Bekende stereotypieën zijn: Boxlopen, weven, luchtzuigen en kribbebijten

Boxlopen

Boxlopen hoor je wat minder vaak dan luchtzuigen of weven bijvoorbeeld, maar het komt zeker voor. Bij dit ‘gebrek’ loopt het paard heen en weer of in een cirkel in de weide of stal, wat zich uit in een vast patroon. In sommige gevallen kan het paard dit uren volhouden zonder te eten of te drinken. Zelfs zo heftig dat het paard kletsnat van het zweet is. In ernstige gevallen kan het paard zelfs uitdrogen. Over een langere periode kan boxlopen leiden tot overbelasting van de gewrichten, pezen, gewrichtsbanden en/of hoeven en daaruit voortvloeiende kreupelheden.

Weven

Er is sprake van weven bij een paard als hij afwisselend het linker- en rechterbeen belast en het lichaam hiermee heen en weer zwaait. Minuten tot uren voert het paard deze beweging uit, het gaat  niet over enkele schommelingen. Medisch gezien is weven ongezond omdat het leidt tot slijtage in de gewrichten en botten. Het kan ook leiden tot overmatige slijtage van de hoef en in extreme gevallen tot abnormale spierontwikkeling.

Luchtzuigen en kribbebijten

Een paard dat luchtzuigt houdt zijn hoofd in een bepaalde houding en zuigt lucht naar binnen. Een paard kan zijn tanden in een hard object zetten, zoals bijvoorbeeld de rand van de staldeur of de voerbak. Dat noemen we kribbebijten. Het gevolg hiervan is slijtage aan de tanden. Voor zowel het luchtzuigen als het kribbebijten is er een verhoogd risico op maagzweren. Maagzweren zijn zweren die in de maag kunnen ontstaan door stress of te weinig (ruw)voeding. Er wordt gezegd dat luchtzuigen en kribbebijten het risico op koliek vergroten; dit is niet wetenschappelijk bewezen.

Oorzaken stalondeugden

Deze genoemde stalondeugden komen voort uit aangeleerd gedrag. Op het eerste gezicht lijken deze dwangmatige bewegingen geen functie te hebben. Het paard gaat zoeken naar manieren om natuurlijk gedrag te compenseren. Te weinig ruwvoer en te veel krachtvoer, weinig sociale contacten en hele dagen op stal staan kunnen verveling en gezondheidsproblemen veroorzaken.

Het stofje endorfine komt vrij in de hersenen wanneer het paard een van de stalondeugden uitvoert. Endorfine werkt rustgevend en verdovend; het paard voelt zich als het ware high. In het begin worden stalondeugden bewust uitgevoerd, maar gaat snel over in een gewoonte die verslavend is. Het paard verlangt naar het prettige gevoel dat de endorfine opwekt.

Omdat de endorfinekick maar heel kort is, zal het paard de handeling herhalen. Als de ‘verslaving’ er eenmaal is, raakt het afwijkende gedrag soms ‘gedissocieerd’. Dit betekent dat de oorzaak van het afwijkende gedrag niet per se meer aanwezig hoeft te zijn om het gedrag uit te voeren.

Stalondeugden afleren

Stalondeugden zijn niet makkelijk of soms zelfs niet af te leren. Er bestaan verschillende hulpmiddelen om het gedrag tegen te gaan. Voorbeelden hiervan zijn een antiweefrek, muilkorf of luchtzuigband. Het gebruik van deze hulpmiddelen is meestal niet aan te raden, aangezien ze niet de oorzaak van de problematiek aanpakken.

Het belangrijkste om het probleem aan te pakken is het onderzoeken van de oorzaak van het gedrag. Door de natuurlijke leefomstandigheden aan te bieden aan je paard verklein je de kans op het ontwikkelen van stalondeugden. Dit kan bijvoorbeeld door dagelijkse weidegang, de mogelijkheid om continu ruwvoer te eten, veel beweging, sociale contacten met andere paarden, afwisselende training en speeltjes om verveling tegen te gaan.

Paard kopen

Het is verplicht om aan de koper te melden bij verkoop van het paard dat hij een stalondeugd heeft. Heb je net een paard gekocht of wil je dit gaan doen, let er dan op of het paard stalgebreken vertoont. Dit kan door het paard op stal te observeren. Kribbebijten is te herkennen aan schuin afgesleten tanden.

Lees ‘Help, mijn paard verveelt zich (op stal)’ voor nog meer tips tegen verveling.

Tekst: Isa Vorkink voor Cap Magazine, overname zonder bronvermelding én toestemming via redactie@capmagazine.eu is niet toegestaan.

Bron: Paardenarts

LAAT EEN REACTIE ACHTER