Oorzaken en gevolgen van de maandagziekte

0
233
liggend ziek paard. De maandagziekte is een ander woord voor de maandagziekte. Paarden liggen en staan niet meer op
Ziek paard

De maandagziekte, heb je er wel eens van gehoord? De maandagziekte is een term die wordt geven aan een paard die spierbevangen is. Spierbevangenheid, ook wel eens tying-up genoemd is een acute stoornis in de spierstofwisseling die verzuring veroorzaakt. Vooral in de rug, lendenen en de kruisspier. De maandagziekte is erg pijnlijk voor een paard.

Als je paard spierbevangen is gaat hij met een korte pas lopen, je hebt het gevoel dat hij niet makkelijk vooruit wil en soms willen ze plotseling helemaal niet meer lopen.

Wat is het?

Een paard krijg energie van voeding, de gezonde spier verbruikt deze energie. Paarden die getraind worden gebruiken veel meer energie vanuit de spieren dan paarden die alleen maar in de weide staan. Het is belangrijk dat er een balans is tussen de energie die het paard verbruikt en de energie die het paard binnenkrijgt

Het paard zal niet voldoende zuurstof aan kunnen voeren bij een overschot aan energie om op de juiste manier te kunnen verbanden. Er ontstaan meer afvalstoffen dan bij een normale verbranding, het lichaam is niet in staat al deze afvalstoffen, voornamelijk melkzuur, af te voeren. Een deel van de afvalstoffen blijft achter in de spier, de spier wordt dan stijf. Dat is een begin van spierbevangenheid.

Symptomen

Bij spierbevangenheid kan je spreken in verschillende gradaties: licht, matig en ernstig. Over het algemeen geldt dat een spierbevangen paard pijn heeft bij het lopen. De symptomen van lichte en matige spierbevangenheid lijken op die van koliek, zoals krabben en zweten. Meestal verdwijnen deze symptomen na enkele uren. De spieren in de achterhand blijven vaak wel pijnlijk en hard. Door een bloedonderzoek kun je de verhoging van de spierenzymen aantonen, dat geeft zekerheid.

*Lichte spierbevangenheid: Stijf in de achterhand, omhoog gebogen rug, gestrekt staan na de training, niet graag willen lopen en soms krabben paarden met de voorbenen.

*Matige spierbevangenheid: Niet meer lopen, stijve en sterk verkorte pas, spieren in de achterhand gaan trillen, overmatig zweten (ook na de training), de achterhand is stijf en pijnlijk en hij plast bruine urine.

*Zware spierbevangenheid: overmatig zweten, stijf bewegen, weigert te lopen, angstig, wijde neusgaten, een verhoogde hart- en ademfrequentie, niet meer op willen staan en bruine urine.

De bruine urine geeft aan dat myoglobine vanuit de spieren in het bloed terecht is gekomen. Myoglobine is een stof die van de spieren in het bloed is terecht gekomen en schadelijk is voor de nieren.

Waardoor komt het?

Er kunnen veel oorzaken zijn die tot de maandagziekte kunnen lijden. Tekort aan elektrolyten door veel zweten, zware training als het paard geen goede conditie heeft (of ziek is), een stofwisselingsziekte of een tekort aan vitamine E of selenium. Maar wat een van de belangrijkste oorzaak van de maandagziekte is dat teveel aan krachtvoer in verhouding tot de hoeveelheid beweging.

Als er geen balans is, dan komt er een afwijkende stofwisseling in de spieren op gang, die tying-up als gevolg kan hebben. Paarden die op rustdagen geen aangepast rantsoen krijgen, kunnen tijdens de eerstvolgende training spierbevangen raken.

Bij alle gevallen, licht, matig of zwaar is het noodzakelijk om de paardenarts in te schakelen. Er kan blijvende schade aan de spieren ontstaan. Door op tijd een deskundige bij te halen kan dit worden voorkomen.

Hoe te behandelen?

Het is afhankelijk hoe ernstig de aandoening is om de behandeling te bepalen. Totdat de dierenarts er is, geldt in alle gevallen dat het paard stilgezet moet worden om spierbeschadiging te voorkomen. Je kan je paard een deken op doen om hem warm te houden. Het is belangrijk dat hij niet eet, drinken is wel heel goed. Vervoer het paard alleen in nood en na overleg met de paardenarts.

Als je paard bruine urine plast zal de dierenarts een infuus toedienen om ervoor te zorgen dat de myoglobine zo snel mogelijk wordt uitgeplast. Ook worden er pijnstillers/ontstekingsremmers toegediend om het herstel te bevorderen. Vaak in combinatie met vitamine E en selenium, die helpen de afvalstoffen in de spieren onschadelijk te maken.

De dierenarts zal je een voedingsadvies geven. De eerste weken mag je paard geen krachtvoer. Structuurrijk hooi is prima, kuilvoer is te rijk en is beter om niet te voeren.

Herstel na spierbevangenheid

Probeer stress te voorkomen zodat hij zijn spieren niet onnodig gaat aanspannen. Laat het paard ongeveer een week op stal staan en zorg dat hij niet op tocht staat. Aan de hand van de bloedtest kan de paardenarts bepalen hoe lang die stalrust precies moet duren. In de praktijk is het zo dat er pas voorzichtig aan de hand gestapt kan worden wanneer het paard op stal wat meer gaat bewegen.

Om er zeker van te zijn in hoe ver het paard hersteld is kun je in de herstelperiode één of enkele bloedtesten laten doen. Op basis van de hoogte van de spierenzymen kan bepaald worden hoe lang het paard nog op rust moet, of wanneer het weer licht aan het werk mag.

In de herstelperiode is de kans op een nieuwe aanval het grootst.

Hoe te voorkomen?

Voorkomen is beter dan genezen, minder in krachtvoer als je paard een rustdag heeft. Geef het paard op de middag of avond voor de rustdag al wat minder krachtvoer. De helft of zelfs slechts een kwart van de normale hoeveelheid is vaak al genoeg. Overleg met de dierenarts over de juiste hoeveelheid. De hoeveelheid hooi kan hetzelfde blijven of zelfs iets meer worden op een rustdag. Voer je kuilvoer? Dan is dat niet aangeraden omdat kuilvoer de spierstofwisseling zwaarder belast dan hooi. Zorg er op rustdagen ook voor dat een paard zoveel mogelijk vrije beweging krijgt. Laat het paard dus niet de hele dag op stal staan!

In het algemeen geldt dat het voor het paard beter is als hij meerdere keren per dag de stal uit komt. Dus niet alleen voor training, maar ook voor weidegang, beweging in de stapmolen of in de paddock. Dan zullen de afvalstoffen veel beter uit de spieren afgevoerd worden en wordt de kans op een aanval van tying-up dus erg verkleind. Het is belangrijk om een goede warming-up en cooling-down tijdens de training te doen. Geef ook tussendoor genoeg korte stappauzes aan de lange teugel. Zo voorkom je de kans op de maandagziekte.

 

Tekst: Isa Vorkink voor Cap Magazine , overname zonder bronvermelding én toestemming via redactie@capmagazine.eu is niet toegestaan.

 

 

Bron: Paardenarts.nl

LAAT EEN REACTIE ACHTER